“Hava kirliliği nedeniyle her yıl milyonlarca insan hayatını kaybediyor”

GÜVEN SAĞLIK GRUBU

Paylaş:

“Hava kirliliği nedeniyle her yıl milyonlarca insan hayatını kaybediyor”

Ekolojik dengeyi bozan hava kirliliği, doğadaki tüm canlıların yaşamını ve insan sağlığını tehlikeye atıyor. Hava kirliliğine sıklıkla motorlu taşıtlar ve sanayi kaynaklı ortaya çıkan emisyonlar ve partiküller neden oluyor.

Hava kirliliğinin COVİD-19’a bağlı akciğer enfeksiyonları için önemli bir sorun olduğu belirtiliyor ve bu nedenle her yıl milyonlarca insan hayatını kaybediyor.

Hava Kirliliği ile Savaş Haftası kapsamında açıklamada bulunan Güven Hastanesi Göğüs Hastalıkları Bölümünden Prof. Dr. Ersin Günay, hava kirliliğinin insan sağlığına etkileri ve alınacak önlemler hakkında konuştu.

“Hava kirliliği nedeniyle her yıl milyonlarca insan hayatını kaybediyor”

İçindekiler

Hava kirliliği nedir?

Hava kirliliği; insan sağlığını, canlı hayatını ve ekolojik dengeyi olumsuz yönde etkileyecek havadaki gazların ve yabancı maddelerin atmosferde normalin üzerinde miktarlarda ve yoğunlukta bulunmasıdır.

Hava kirliliğinin zararları nelerdir?

Hava kirliliği nedeniyle her yıl milyonlarca insan hayatını kaybetmektedir. Hava kirliliği sıklıkla ısınma, motorlu taşıtlar ve sanayi kaynaklı ortaya çıkan gazlar ve partiküller nedeniyle ortaya çıkar. Hava kirliliği, COVİD-19’a bağlı akciğer enfeksiyonları için de önemli bir sorundur.

Özellikle havada bulunan ve zararlı olduğu bilinen ince parçacıklar (PM2.5), azot dioksit (NO2 ) ve partiküler madde 10 (PM10) kirliliğine maruz kalmak;

  • Astım,
  • KOAH (Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı),
  • Akciğer enfeksiyonlarına yatkınlık,
  • Akciğer fibrozisi gibi solunum sistemi hastalıklarına neden olmaktadır.


Ayrıca hava kirliliği kalp, diyabet ve nörodejeneratif hastalıklarda da önemli bir risk faktörü olarak karşımıza çıkmaktadır.

Astım hastalarının hava kirliliği konusunda dikkat etmeleri gereken şeyler nelerdir?

Hava kirliliğini,

  • Ev içi hava kirliliği,
  • Dış ortam hava kirliliği olarak ikiye ayırabiliriz.

                                                                                                                                                                   

Ev içi hava kirliliğine neden olan tetikleyici maddeler arasında; 

  • Sigara,
  • Gaz ocağı ve gazlı ısıtıcılar,
  • Odun sobası ve şömineden salınan maddeler,
  • Arızalı kalorifer kazanları,
  • Kapalı garajda çalışan araba egzozu tahriş edici maddeler arasında sayılabilir.                                                                                                                     

Ayrıca çamaşır suyu, parfüm ve deodorant gibi ürünler de hava yollarını uyarabilir.                                                                                                                 

Ev içi ortamda hava kirliliğini önlemek için ne yapılmalı?

  • Evlerde kesinlikle sigara içilmemelidir.
  • Boya, cila ve temizlik malzemeleri dikkatle uygulanmalı ve işlemler sonrasında ortam iyice havalandırılmalıdır.
  • Sobaların baca temizliğine dikkat edilmeli, gaz yağlı ve gazlı sobalar gibi bacasız sobalar kullanılmamalıdır.

Hava kirliliği astımı artırıyor

Dış ortamlarda ani nem ve ısı değişiklikleri hatta rüzgâr bile astım belirtilerini başlatabilir. Genellikle serin ve yağışlı havalarda astım yakınmaları artar. Motorlu taşıtlardan, sanayi ya da konutlarda kullanılan yakıtlardan kaynaklanan gaz ve tanecikler, solunum yollarını tahriş eder ve uyarır.

Astım hastaları dış ortamdaki hava kirliliğinin yoğun olduğu günlerde;

  • Gereksiz aktivitelerden kaçınmalı,
  • Evin pencerelerini kapalı tutmalı,
  • Mecburi olmadıkça dışarı çıkılmamalıdır.

Astım hastaları pandemi sürecinde nelere dikkat etmeli?

Özellikle pandemi sürecinde astımı ve kronik solunumsal hastalığı olan kişilerin maske, mesafe ve temizlik kurallarına uymalarının yanı sıra COVİD-19 için önerilen aşıları zamanında ve uygun sıklıkta yaptırmaları gerekmektedir. Aşılanma, astım hastalarının pandemi sürecini daha rahat ve güvenli olarak geçirmesini sağlayacaktır.

Astım nedir?

Astım her yaştan bireyi etkileyebilen ve kontrol altına alınamadığında günlük aktiviteleri ciddi olarak sınırlayabilen kronik (müzmin) bir hastalıktır. Hava yollarında mikrobik olmayan bir iltihaplanma söz konusudur. Bu durum akciğerlerin uyaranlara ve alerjenlere karşı aşırı duyarlı olmasına neden olur.

Hava yollarındaki iltihaplanma, bronşlarda şişmelere ve ödeme daha sonrasında da hava yollarında daralmalara sebep olur.

Astımın belirtileri nelerdir?

Hastalar nefes almada güçlük çektiklerini belirtirler. Hastalarda görülen nefes darlığının sebebi havayollarındaki bu darlıklardır. Toz, duman, kirli hava, parfüm, kolonya gibi kokularla birlikte;

  • Öksürük (Genellikle kuru öksürük),
  • Nefes darlığı
  • Göğüste baskı hissi,
  • Hırıltılı-hışıltılı solunum gibi yakınmalar görülür.

Astımda şikâyetler, solunum yollarında aralıklarla ve ataklar (krizler) halinde ortaya çıkan tıkanıklıklarla kendini gösterir. Ataklar esnasında hava yollarını saran kaslar (adaleler) kasılır, ödem, şişlik, ilerleyen iltihapla birlikte mukus (balgam) salgısı artar ve hava yolu duvarı kalınlaşır. Hastalar ataklar dışında kendilerini iyi hisseder ve muayenelerinde atak esnasında duyulan akciğer sesleri duyulmaz.

Belirtilerden biri veya birkaçı bir arada bulunabilir. Bu semptomlar sadece astıma özgü değildir, başka hastalıklardan da kaynaklanabilir. Ancak, belirtilerin tekrarlayıcı olması ve nöbetler halinde gece veya sabaha karşı ortaya çıkması, semptomların kendiliğinden veya ilaçlarla düzelmesi astım tanısı açısından önem taşımaktadır.

Astımın risk faktörleri nelerdir?

Astım hastalığı için bazı risk faktörleri mevcuttur. Toplumda, astımın bazı kişilerde ortaya çıkarken bazılarında ise görülmediği bu risk faktörleri ile açıklanabilmektedir. Astımın risk faktörlerini kişisel ve çevresel olarak ikiye ayırabiliriz.

Kişisel risk faktörleri;

  • Kalıtım (İrsiyet),
  • Cinsiyet,
  • Şişmanlık gibi bireyin kendisine ve ailesine ait etkenlerdir.

Çocuğun anne veya babasında astım varsa çocukta da astım olma olasılığı yaklaşık yüzde 35’tir. Her iki ebeveynin de astımlı olması durumundaysa çocukta astım gelişme olasılığı iki kat artmaktadır.

Kişiye özgü risk faktörlerinden biri de kilolu olmaktır. Kilolu kişilerde artan bazı hormon benzeri maddeler (leptin ve adiponektin gibi) hava yolu fonksiyonunu etkileyerek astım gelişimine neden olur.

Çocukluk çağında astım erkeklerde, ergenlik sonrasında ise kadınlarda daha sık görülmektedir.

Astıma neden olan çevresel risk faktörleri:

  • Ev tozu akarları, polenler ve kedi köpek epitelleri gibi alerjenler,
  • Tekrarlayan enfeksiyonlar,
  • Mesleki maruziyetler,
  • Sigara dumanı,
  • Hava kirliliği

Astım tanısı nasıl konur?

Astım tanısı;

  • Hastalık öyküsü,
  • Muayene bulguları,
  • Solunum testleriyle konulur.

Astımın ataklar halinde ortaya çıkması nedeniyle bazen muayene bulguları ve solunum testleri normal olabilir. Bu durumda ileri tetkiklere ihtiyaç duyulmaktadır.

Astımın tedavi yöntemleri nelerdir?

Astım tedavisinin en önemli parçasından biri hastaların eğitimidir. Eğitimin içerikleri arasında;

  • Hastalığın ortaya çıkmasını tetikleyen alerjenler, hava kirliliği, mesleki maruziyetler gibi faktörlerden uzak durulması,
  • Sigaranın bırakılması,
  • Nefes açıcı ilaçların doğru kullanımın öğrenilmesi sayılabilir.

Hava yollarındaki darlığın iyileşmesi için reçete edilen “nefes açıcı (inhaler)” olarak adlandırılan ilaçların doğru ve düzenli olarak kullanılması gerekmektedir. Ayrıca astım hastalığının kontrol altında tutulabilmesi için tedavinin düzenli doktor gözetiminde sürdürülmesi gerekmektedir.

Astımın tedavi edilememesi ve kontrol altına alınmaması durumunda hangi sorunlar ortaya çıkar?

Astım hastalığının tedavi edilmemesi sonucunda solunuma yönelik şikâyetler de devam edecektir. Hava yollarında ataklarla ortaya çıkan darlıklar, kalıcı hale gelecek ve tedaviye yanıt vermeyen daha ciddi sorunlar ortaya çıkacaktır. Tedaviye uyulmaması sonucunda solunum yetmezlikleri ve ölüm dâhil pek çok önemli problem kaçınılmaz hale gelebilir.

Sağlık Rehberi

Sağlık rehberimizden içerikler görüntüleyin.

Haber Bültenimize üye olun.

Periyodik olarak haber bültenimizi size ulaştıralım.

...

Nesilden nesile hayat bize GÜVEN diyor.


Güven Hastanesi hizmet standartları ile JCI tarafından akredite edilmiştir. JCI şikayet bildirimlerinizi buraya tıklayarak yapabilirsiniz.

Kişisel verilerin korunması ve işlenmesi politikalarına ilişkin aydınlatma metnimize buradan kişisel veri işleme envanteri ve kişisel verilerin korunması politikamıza ise buradan ulaşabilirsiniz.