Çağımızın mücadele edilmesi gereken en önemli hastalıklarından biri olan obezite, tedavi edilmezse sağlığı tehdit eden birçok hastalığı beraberinde getirir. Kalp-damar hastalıkları, şeker hastalığı, eklem rahatsızlıkları, karaciğer ve safra yolları problemleri, uyku apne sendromu, hipertansiyon, inme (felç), rahim, meme, prostat ve kalın bağırsak kanserleri gibi pek çok hastalık vücuttaki fazla yağlanmadan, yani obeziteden kaynaklanmaktadır.
Obezite ve Morbid Obezite Nedir?
Obezite kelimesi aşırı kilolu olmayı, morbid kelimesi ise rahatsızlığa veya hastalığa neden olan durumu ifade eder. Tüm dünyada görülme sıklığı hızla artan morbid obezite; vücuttaki aşırı yağlanma sonucunda ortaya çıkan ve hayat kaybı riski yaratan hastalıkların eşlik ettiği ciddi obezite durumudur.
Obezitenin Nedenleri Nelerdir?
Yanlış beslenme alışkanlıkları, aşırı kalori alımı ve hareketsiz yaşam obezitenin en önemli nedenleri arasında yer almaktadır. Bununla birlikte obeziteyi tetikleyen faktörler tam olarak bilinmemektedir. Ailesel yatkınlık, nörolojik, fizyolojik, çevresel, biyokimyasal, kültürel ve psikolojik birçok etken obezitenin ortaya çıkmasında rol oynayabilmektedir.
Obezitenin Neden Olduğu Sağlık Sorunları Nelerdir?
Obezite; endokrin, kardiyovasküler, solunum, gastrointestinal, deri, genitoüriner ve kas-iskelet sistemi ile psikososyal durum üzerinde olumsuz etkiler yaratarak birçok sağlık sorununu ve riski beraberinde getirir.
Özellikle morbid obezite, hayat kaybına neden olabilecek ciddi sağlık problemleriyle ilişkilidir. Bunlar arasında hipertansiyon, kalp ve böbrek hastalıkları, inme, damar tıkanıklıkları, diyabet, uyku apnesi ve solunum problemleri yer alır. Obezite; reflü, idrar kaçırma, dejeneratif artritler ve ülser gibi sorunları da tetikleyebilir.
Araştırmalar, obez erkeklerde yemek borusu, prostat ve kalın bağırsak; obez kadınlarda ise yumurtalık, meme ve rahim kanseri görülme riskinin daha yüksek olduğunu göstermektedir.
Obezite Tanısı Nasıl Konulur?
Obezite tanısında genellikle Dünya Sağlık Örgütü’nün sınıflandırması esas alınarak beden kitle indeksi (BKİ) kullanılır. BKİ, kişinin kilogram cinsinden vücut ağırlığının, metre cinsinden boyunun karesine bölünmesiyle hesaplanır (BKİ = kg/m²).
Yetişkinlerde BKİ’nin 30’un üzerinde olması obezite, 25’in üzerinde olması ise aşırı kilolu olarak değerlendirilir. Çocuklarda ise yaş ve cinsiyete göre hazırlanan persentil eğrileri kullanılır; >90 persentil obezite, >85 persentil aşırı kilo olarak tanımlanır.
Obezite Tedavisinde Kullanılan Yöntemler Nelerdir?
Obeziteyle mücadelede en önemli nokta, hastalık ortaya çıkmadan korunmaktır. Çocukluk çağında gelişen obezite, erişkin dönemdeki obezitenin temelini oluşturduğu için korunma süreci erken yaşlarda başlamalıdır.
Obezite tedavisi; süreklilik gerektiren, uzun soluklu ve multidisipliner bir süreçtir. Tedavi; hekim, diyetisyen, psikolog ve fizyoterapistten oluşan bir ekip tarafından yürütülmelidir.
Tedavi yöntemleri arasında; tıbbi beslenme (diyet) tedavisi, egzersiz tedavisi, davranış değişikliği tedavisi, farmakolojik tedavi ve cerrahi tedavi yer almaktadır.
Kimler Obezite Cerrahisi Yaptırabilir?
Obezite cerrahisine uygunluk, her hastanın bireysel özellikleri detaylı olarak değerlendirilerek belirlenir. Cerrahi yöntem seçimi; beden kitle indeksi, ek hastalıkların varlığı, yeme alışkanlıkları ve yaş gibi faktörler göz önünde bulundurularak yapılır.
Uluslararası kriterlere göre; BKİ’si 40 kg/m²’nin üzerinde olanlar veya BKİ’si 35 kg/m²’nin üzerinde olup hipertansiyon, tip 2 diyabet, dislipidemi, uyku apnesi gibi ek hastalıkları bulunan bireyler obezite cerrahisi için aday olabilir.
Obezite Tedavisinde Kullanılan Cerrahi Yöntemler
Sleeve Gastrektomi (Tüp Mide) Ameliyatı
Sleeve gastrektomi, midenin büyük bir bölümünün çıkarılarak mide hacminin azaltıldığı cerrahi yöntemdir. Ameliyat sonrasında mide hacminin küçülmesi ve açlık hormonu ghrelinin salgılandığı bölgenin çıkarılması sayesinde kilo kaybı sağlanır.
Gastrik Bypass (Mide Bypass) Ameliyatı
Gastrik bypass, dünyada en sık uygulanan obezite cerrahisi yöntemlerinden biridir. Küçük bir mide poşu oluşturularak ince bağırsakla bağlantı sağlanır. Bu yöntemle hem alınan besin miktarı azalır hem de emilim değişiklikleri sayesinde kilo kaybı gerçekleşir.
Ayrıca bu ameliyat, inkretin hormonları üzerinden diyabet kontrolüne de katkı sağlayabilir.
Bariatrik cerrahide mide balonu ve mide kelepçesi gibi yöntemler de bulunmakla birlikte, endikasyon alanlarının sınırlı olması nedeniyle günümüzde daha az tercih edilmektedir.
Obezite Cerrahisinin Faydaları Nelerdir?
Obezite cerrahisinin laparoskopik ve minimal invaziv yöntemlerle yapılabilmesi, komplikasyon risklerini azaltmaktadır. Cerrahi sonrası sağlanan kilo kaybı ile birlikte obeziteye eşlik eden birçok yandaş hastalık gerileyebilmekte veya tamamen ortadan kalkabilmektedir.
Bilimsel çalışmalar, laparoskopik tüp mide ve mide bypass ameliyatlarının morbid obezite hastalarında kilo kaybı ve metabolik hastalıkların kontrolünde etkili yöntemler olduğunu göstermektedir.
