Bebeklerde ve küçük çocuklarda burun akıntısı, öksürük ve ateş… Çoğu zaman “basit bir soğuk algınlığı” gibi başlasa da, bazı çocuklarda hırıltı ve nefes darlığına kadar ilerleyebilen bocavirüs enfeksiyonu; özellikle kış aylarında ve kalabalık ortamlarda daha sık karşımıza çıkabilir. Bu nedenle bocavirüsün ne olduğu, nasıl bulaştığı ve hangi durumlarda mutlaka dikkat edilmesi gerektiği konusunda doğru bilgi önem taşır.
Güven Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Bölümü’nden Prof. Dr. İpek Türktaş, bocavirüsün ne olduğunu; kimlerde daha sık görüldüğünü, belirtilerini, tanı sürecini ve tedavi yaklaşımını anlattı.
Bocavirüs Nedir?
Bocavirüs, bilimsel adıyla Human bocavirus, Parvoviridae ailesine ait bir DNA virüsüdür. İlk kez 2005 yılında tanımlanmıştır. En sık 0–5 yaş arası çocuklarda görülür ve çoğunlukla üst ve alt solunum yolu enfeksiyonları ile ilişkilidir. Virüs;
· Burun–boğaz sürüntülerinde,
· Bazen dışkı örneklerinde,
· Nadiren kanda tespit edilebilir.
Bocavirüs Kimlerde Daha Sık Görülür?
Bocavirüs, özellikle bağışıklık sistemi henüz olgunlaşmamış çocuklarda daha sık görülür. Riskin arttığı gruplar şunlardır:
· 6 ay – 3 yaş arası bebek ve çocuklar
· Kreş ve anaokuluna giden çocuklar
· Bağışıklık sistemi henüz tam gelişmemiş olanlar
· Astım, bronşiolit öyküsü olan çocuklar
· Erişkinlerde nadiren görülür ve genellikle hafif seyreder.
Bocavirüs Belirtileri Nelerdir?
Bocavirüs enfeksiyonunun belirtileri, diğer solunum yolu virüsleriyle büyük ölçüde benzerlik gösterir. Bu nedenle ayırt edilmesi her zaman kolay değildir.
En sık görülen belirtiler:
· Burun akıntısı ve burun tıkanıklığı
· Öksürük (inatçı ve uzun sürebilir)
· Ateş
· Hırıltılı solunum
· Nefes alırken zorlanma
· Halsizlik, iştahsızlık
Daha ağır olgularda:
· Bronşiolit
· Pnömoni (zatürre)
· Oksijen ihtiyacı
· Hastane yatışı gerekebilir
Bazı çocuklarda solunum belirtilerine ek olarak:
· İshal
· Kusma
· Karın ağrısı
Bocavirüs Nasıl Bulaşır?
Bocavirüs, tıpkı diğer solunum yolu virüsleri gibi kolay bulaşır. Bulaşma yolları:
· Öksürme ve hapşırma ile yayılan damlacıklar
· Kirli ellerin ağız, burun veya göze temas etmesi
· Ortak oyuncaklar ve yüzeyler
Kreş ve okul ortamları, bulaş açısından en riskli alanlardır.
Bocavirüs Ne Kadar Süre Bulaşıcıdır?
Belirtiler başladıktan sonraki ilk günlerde bulaştırıcılık daha yüksektir. Ancak bocavirüs, bazı çocuklarda haftalarca solunum yollarında saptanabilir. Bu durum her zaman aktif hastalık anlamına gelmez; virüs kalıntıları PCR testlerinde pozitif çıkabilir.
Bocavirüs Tanısı Nasıl Konur?
Bocavirüs tanısı, genellikle PCR yöntemiyle konur.
· Burun veya boğazdan alınan sürüntü örnekleri kullanılır
· Çoklu solunum yolu paneli testlerinde sıklıkla saptanır
Önemli bir nokta: Bocavirüs, başka virüslerle birlikte (RSV, rinovirüs, influenza gibi) aynı anda bulunabilir. Bu nedenle klinik tablo mutlaka hekim tarafından değerlendirilmelidir.
Bocavirüs Tedavisi Var mı?
Bocavirüse karşı özel bir antiviral tedavi yoktur. Tedavi, belirtilere yöneliktir.
Tedavide amaç:
· Ateşi kontrol altına almak
· Solunumu rahatlatmak
· Sıvı kaybını önlemek
Uygulanan destekleyici tedaviler:
· Ateş düşürücüler
· Bol sıvı alımı
· Burun temizliği (serum fizyolojik)
· Gerekli durumlarda oksijen desteği
· Hırıltı varsa nebülizatör tedavileri
Antibiyotikler, bocavirüs bir virüs olduğu için rutin olarak kullanılmaz. Ancak bakteriyel enfeksiyon eklenmişse hekim kararıyla başlanabilir.
Bocavirüs Ne Kadar Sürer?
· Hafif vakalarda belirtiler 5–7 gün içinde azalır
· Öksürük, astımlı ya da bronşit geçiren çocuklarda 2–3 haftaya kadar uzayabilir
· Ağır seyirli olgularda iyileşme süresi daha uzun olabilir
Hangi Durumlarda Mutlaka Doktora Başvurulmalı?
Aşağıdaki durumlarda gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır:
· Çocuk başka viral enfeksiyonlarla bronşit geçiriyorsa (gripler göğsüne iniyorsa)
· Solunumda hızlanma veya zorlanma
· Morarma (dudak çevresi, tırnaklar)
· Beslenememe, emmeme
· Sürekli uyku hali veya bilinçte değişiklik
· Yüksek ateşin düşmemesi
Bocavirüsten Korunmak Mümkün mü?
Bocavirüse karşı henüz bir aşı bulunmamaktadır. Ancak genel önlemlerle bulaş riski azaltılabilir.
Korunma için öneriler:
· Ellerin sık ve doğru şekilde yıkanması
· Hasta çocukların kalabalık ortamlardan uzak tutulması
· Oyuncak ve yüzeylerin düzenli temizlenmesi
· Öksürük–hapşırık hijyenine dikkat edilmesi
Bocavirüs, çocukluk çağında sık görülen ancak çoğu zaman gözden kaçabilen bir solunum yolu virüsüdür. Belirtileri iyi tanımak, gereksiz antibiyotik kullanımından kaçınmak ve riskli durumlarda zamanında doktora başvurmak, sürecin sağlıklı yönetilmesi açısından büyük önem taşır.
Hazırlayan: Prof. Dr. İpek Türktaş
