Bronşit, özellikle kış aylarında sık görülen ve yaşam kalitesini düşürebilen solunum yolu hastalıklarından biridir. Çoğu zaman basit bir soğuk algınlığıyla karıştırılsa da, doğru şekilde ele alınmadığında daha ciddi sorunlara yol açabilir.
Güven Hastanesi İç Hastalıkları Bölümü’nden Uzm. Dr. Ali İhsan Oluk bronşitin ne olduğunu, nasıl teşhis edildiğini, nasıl belirti verdiğini ve daha fazlasını anlattı.
Bronşit Nedir?
Bronşit, akciğerlere havayı taşıyan bronşların iltihaplanması sonucu ortaya çıkan bir solunum yolu hastalığıdır. Bu iltihaplanma bronşların daralmasına ve balgam üretiminin artmasına neden olur.
Bronşit genellikle:
Virüsler (soğuk algınlığı, grip),
Bakteriler,
Sigara dumanı, hava kirliliği ve kimyasal maddeler nedeniyle gelişebilir.
Hastalığın süresine göre akut bronşit (kısa süreli ve geçici) ve kronik bronşit (uzun süreli ve tekrarlayıcı) olmak üzere iki ana türü bulunur.
Bronşit Belirtileri Nelerdir?
Bronşit belirtileri, hastalığın akut ya da kronik olmasına göre değişiklik gösterebilir. En yaygın görülen bronşit belirtileri şunlardır:
Sürekli ve inatçı öksürük
Balgam çıkarma (şeffaf, sarı veya yeşil renkli)
Nefes darlığı ve hırıltılı solunum
Göğüste sıkışma veya yanma hissi
Halsizlik ve yorgunluk
Hafif ateş (özellikle akut bronşitte)
Boğaz ağrısı ve burun akıntısı
Baş ağrısı ve kas ağrıları
Kronik bronşitte bu belirtiler aylarca sürebilir ve özellikle sabah saatlerinde öksürük ile balgam daha belirgin olabilir.
Bronşit Nasıl Teşhis Edilir?
Bronşit teşhisi, çoğu zaman hasta öyküsü ve fizik muayene ile konur. Doktor, hastanın şikâyetlerini dinler ve stetoskop yardımıyla akciğerleri dinleyerek bronşlarda oluşan hırıltı ve balgam seslerini değerlendirir.
Gerekli görülen durumlarda tanıyı netleştirmek ve diğer hastalıkları dışlamak için ek tetkiklere başvurulabilir:
Akciğer röntgeni:
Zatürre (pnömoni) gibi ciddi enfeksiyonları ayırt etmek için kullanılır.
Solunum fonksiyon testleri:
Özellikle kronik bronşit şüphesinde, akciğer kapasitesini ve hava akımını ölçmek amacıyla yapılır.
Balgam incelemesi:
Enfeksiyonun bakteri kaynaklı olup olmadığını belirlemek için balgam örneği alınabilir.
Kan testleri:
Vücutta enfeksiyon veya iltihap olup olmadığını değerlendirmeye yardımcı olur.
Bronşit Tedavisi Nasıl Yapılır?
Bronşit tedavisi, hastalığın akut ya da kronik olmasına, belirtilerin şiddetine ve altta yatan nedene göre planlanır. Amaç; iltihabı azaltmak, öksürüğü kontrol altına almak ve solunumu rahatlatmaktır.
Akut Bronşit Tedavisi
Akut bronşit çoğunlukla virüs kaynaklı olduğu için destekleyici tedavi yeterlidir.
Bol istirahat ve vücudu yormamak
Sıvı tüketimini artırmak (balgamın incelmesini sağlar)
Doktorun uygun gördüğü öksürük kesici veya balgam söktürücü ilaçlar
Ateş ve ağrı kesiciler (gerektiğinde)
Ilık buhar inhalasyonu ile solunum yollarını rahatlatmak
Kronik Bronşit Tedavisi
Kronik bronşit uzun süreli bir hastalıktır ve düzenli takip gerektirir.
Sigaranın kesin olarak bırakılması
Bronkodilatör (nefes açıcı) ilaçlar
Gerekli durumlarda kortikosteroid tedavisi
Oksijen tedavisi (ileri evrelerde)
Solunum egzersizleri ve akciğer rehabilitasyonu
Enfeksiyon gelişirse uygun antibiyotik tedavisi
Evde Destekleyici Önlemler
Tozlu ve dumanlı ortamlardan uzak durun
Bulunduğunuz ortamı düzenli havalandırın
Bağışıklığı güçlendiren dengeli beslenmeye özen gösterin
Soğuk havalarda ağız ve burnu koruyun
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?
Öksürük 3 haftadan uzun sürüyorsa
Nefes darlığı giderek artıyorsa
Yüksek ateş veya kanlı balgam varsa
Sık sık bronşit tekrarlıyorsa
Bronşit, doğru tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleriyle büyük ölçüde kontrol altına alınabilir. Erken tanı ve uygun tedavi, hastalığın kronikleşmesini önlemede önemli rol oynar.
Hazırlayan: Uzm. Dr. Ali İhsan Oluk
