Halk arasında reflü olarak bilinen gastroözofageal reflü hastalığı, çok sık rastlanan ve hayat kalitesini oldukça etkileyen bir rahatsızlıktır. Mide içeriğinin yemek borusuna kaçması olarak tanımlanan reflü, uzun süre tedavi gerektirmektedir. Göğüs kemiğinde yanma, yemek sonrasında ağıza ekşili veya asitli mide içeriğinin gelmesi, geğirme, hıçkırık, yutma güçlüğü, bulantı ve sabahları ses kısıklığı reflünün belirtilerindendir. Yatak başının yükseltilmesi, yemek ve uyku arasında en az üç saatin olması, ağır yiyeceklerin ve gazlı içeceklerin tüketilmemesi, sigara ve alkol kullanılmaması, kilo kontrolünün sağlanması reflü tedavisinde oldukça önemlidir.
Güven Çayyolu Tıp Merkezi Gastroenteroloji Bölümünden Uzm. Dr. Senem Küçükbaş, reflü hakkında bilgi verdi.
Reflü nedir?
Reflü; mide asidi, safra ya da yiyeceklerin yemek borusuna geri kaçmasıdır. Bu durum uzun süre devam ederse yemek borusu tahriş olabilir ve hasar oluşabilir.
Reflünün belirtileri nelerdir?
Göğüs kemiğinin (iman tahtası) arkasında yanma: Genellikle yemeklerden sonra olur, öne eğilince artar. Haftada 3 kez veya daha sık görülmesi reflüyü düşündürebilir.
Yemekten sonra öne eğilince veya uzanınca ağıza ekşi/asitli sıvı gelmesi.
Yutma güçlüğü: Uzun süreli reflüde ortaya çıkabilir; genellikle yanma ile birlikte olur ve özellikle katı gıdalarda yavaş yavaş artar.
Reflü şu şikâyetlere de yol açabilir
- Ağrılı yutkunma.
- Geğirme.
- Hıçkırık.
- Bulantı.
- Kusma.
- Sabahları ses kısıklığı.
- Kronik kuru öksürük.
Reflü ile ilişkili olabilecek diğer durumlar
- Sık tekrarlayan boğaz iltihabı.
- Ağız kokusu.
- Astım atakları.
- Akciğer enfeksiyonları.
- Dişlerde mine kaybı.
- Orta kulak iltihabı.
Reflüye bağlı göğüs ağrısı
Göğüs kafesinin arkasında, orta hatta; bazen boyuna veya kollara yayılabilen yakıcı ve sıkıştırıcı bir ağrı şeklinde olabilir.
Reflü tedavi edilmezse
- Kanama gelişebilir.
- Yemek borusunda darlık oluşabilir.
- Nadiren kötü huylu tümör (malignite) görülebilir.
Reflünün nedenleri nelerdir?
Mide ile yemek borusu arasındaki bölgenin yukarı kaymasıyla oluşan mide fıtığı, reflünün önemli nedenlerinden biridir.
Reflü gün içinde kısa süreli ve şikâyet yapmadan da görülebilir (fizyolojik reflü).
Gece ise yemek borusunun alt ucundaki kapak daha iyi kapandığı için reflü genellikle oluşmaz.
Reflü tanısı nasıl konur?
Reflü tanısı; hastanın şikâyetleri (öykü), endoskopi, özofagus manometrisi, pH ölçümü (pH monitörizasyonu) ve impedans testleri ile konabilir.
Reflü nasıl tedavi edilir?
Reflü tedavisinde yaşam tarzı ve beslenme düzeni önemlidir. Çoğu kişi ilaç tedavisinden fayda görür. Bazı durumlarda endoskopik yöntemler veya cerrahi seçenekler değerlendirilebilir.
İlaç dışı öneriler
- Yatak başını yükseltmek.
- Yemek ile uyku arasında en az 3 saat bırakmak.
- Daha az ve daha sık yemek.
- Yağlı yiyecekleri azaltmak.
- Sigara ve alkolü bırakmak.
- Fazla kilo varsa kilo vermek.
İlaç tedavisi
Mide asidini azaltan ilaçlar kullanılabilir. En sık proton pompa inhibitörleri tercih edilir. Genellikle 4–8 hafta düzenli kullanım gerekir.
Endoskopik ve cerrahi tedaviler
İlaçlardan fayda gören ama uzun süre ilaç kullanmak istemeyen uygun hastalarda, gerekli değerlendirmeler sonrası cerrahi düşünülebilir.
Mide fıtığı varsa kapalı (laparoskopik) yöntemle tedavi edilebilir.
Reflü hastaları hangi besinlerden uzak durmalılar?
- Reflüsü olan kişilerde bazı besinler şikâyetleri artırabilir. En sık tetikleyenler:
- Çikolata.
- Kahve.
- Domates.
- Salçalı ve mayalı yiyecekler.
- Gazlı içecekler.
- Turşu.
- Soğan.
- Sarımsak.
Hamilelikte reflü
Hamilelikte hormonların etkisiyle mide ile yemek borusu arasındaki kapak gevşeyebilir. Bebeğin büyümesi de mideye baskı yaparak reflüyü artırabilir.
Hamilelik öncesinde reflüsü olan kişilerde şikâyetler özellikle son 3 ayda artabilir; daha önce reflüsü olmayanlarda da görülebilir.
Hamilelikte reflü şikâyeti olanlar için öneriler
Çikolata, kahve ve sigaradan uzak durmak.
Salçalı, mayalı ve yağlı yiyecekleri azaltmak.
Gereğinden fazla kilo almamaya dikkat etmek.
Hamilelikte reflü tedavisi
Antiasitler ve gerekirse doktorun uygun gördüğü reflü ilaçları kullanılabilir.
Bebeklerde reflü
Bebeklerde reflü ilk 8–12 ayda normal (fizyolojik) olabilir. Beslenmeden sonra gaz çıkarırken az miktarda kusma görülebilir.
Günde kaç kez kustuğu, nasıl kustuğu, yatış pozisyonu ve ne kadar beslendiği önemlidir. 1 yaşından sonra fizyolojik reflü ile hastalık ayrımı yapılmalıdır.
Ne zaman reflüden şüphe edilmelidir?
Bebeğin yeterli kilo alamaması.
Sürekli kusması.
İştahının azalması ve yemek yememesi.
Bebeklerde reflünün seyri
Bebek büyüdükçe yemek borusu ile mide arasındaki kapakçık gelişir ve reflü çoğu zaman kendiliğinden düzelir.
Çocuklarda reflü
Çocuklar mide yanmasını her zaman net anlatamayabilir.
Çocuklarda reflü belirtileri
- Geçmeyen ağız kokusu.
- Diş çürükleri.
- Ses kısıklığı.
- Geğirme.
- Boğazda gıcıklanma.
- Öksürük.
