Aniden ortaya çıkan, ciltte kabarık, kızarık ve kaşıntılı döküntüler, sabah uyandığınızda vücudunuzda beliren ve birkaç saat içinde yer değiştiren şişlikler… Halk arasında kurdeşen olarak bilinen ürtiker, oldukça sık görülen ancak çoğu zaman endişe yaratan bir cilt reaksiyonudur. Güven Çayyolu Tıp Merkezi Dermatoloji Bölümü’nden Uzm. Dr. Sera Kayhan, ürtikerin tam olarak ne olduğunu, neden olduğunu ve nasıl tedavi edildiğini anlattı.
Ürtiker Kurdeşen Nedir
Ürtiker, ciltte aniden ortaya çıkan, sınırları belirgin, kabarık ve genellikle kaşıntılı döküntülerle karakterize bir durumdur. Bu döküntülere “ürtika” adı verilir. Lezyonlar birkaç saat içinde kaybolabilir ancak vücudun başka bir bölgesinde tekrar ortaya çıkabilir.
Ürtiker, bağışıklık sisteminin çeşitli tetikleyicilere karşı verdiği bir reaksiyon sonucu gelişir. Ciltteki mast hücrelerinden histamin salınmasıyla birlikte kızarıklık, şişlik ve kaşıntı oluşur.
Ürtiker Kurdeşen Belirtileri Nelerdir
Ürtikerin en belirgin özelliği ani başlayan kaşıntılı döküntülerdir. En sık görülen belirtiler şunlardır:
- Ciltte kabarık, kızarık plaklar
- Şiddetli kaşıntı
- Döküntülerin yer değiştirmesi
- Basınca duyarlılık
- Dudak, göz kapağı veya yüzde şişlik (anjiyoödem)
Anjiyoödem Nedir
Bazı hastalarda ürtikere eşlik eden daha derin doku şişlikleri görülebilir. Buna anjiyoödem denir. Özellikle dudaklarda, göz kapaklarında ve bazen boğaz bölgesinde şişlik oluşabilir. Nefes darlığı veya yutma güçlüğü gelişirse acil değerlendirme gerekir.
Ürtiker Türleri Nelerdir
Ürtiker süreye göre ikiye ayrılır:
- Akut ürtiker: 6 haftadan kısa sürer. Genellikle enfeksiyonlar, ilaçlar veya besinler tetikleyebilir.
- Kronik ürtiker: 6 haftadan uzun sürer ve ataklar halinde devam edebilir. Çoğu zaman belirgin bir neden saptanamayabilir.
Ürtiker Kurdeşen Neden Olur
Ürtikeri tetikleyebilecek faktörler şunlardır:
- Bazı besinler (deniz ürünleri, kuruyemiş, yumurta vb.)
- İlaçlar (özellikle antibiyotikler ve ağrı kesiciler)
- Enfeksiyonlar
- Stres
- Soğuk, sıcak, basınç gibi fiziksel etkenler
- Böcek ısırıkları
Her hastada tetikleyici farklı olabilir ve bazen net bir neden bulunamayabilir.
Ürtiker Kurdeşen Nasıl Tedavi Edilir
Ürtiker tedavisinde temel amaç, hastanın şikâyetlerini kontrol altına almak ve mümkünse hastalığı tetikleyen faktörleri belirleyerek bunlardan uzak durmaktır. Tedavi sürecinde en sık kullanılan ilaçlar antihistaminiklerdir ve çoğu hastada kaşıntı ile döküntülerin kontrol altına alınmasında etkilidir. Şikâyetlerin daha şiddetli olduğu durumlarda kısa süreli kortikosteroid tedavisi uygulanabilir. Kronik ve dirençli vakalarda ise hastanın klinik durumuna göre farklı ileri tedavi seçenekleri değerlendirilebilir. Tedavi planı, ürtikerin süresine, şiddetine ve hastanın genel sağlık durumuna göre hekim tarafından kişiye özel olarak belirlenir.
Ne Zaman Doktora Başvurmalısınız
Eğer döküntüleriniz sık tekrarlıyorsa, altı haftadan uzun süredir devam ediyorsa ya da dudak, dil veya boğaz bölgesinde şişlik geliştiyse durumu ciddiye almanız gerekir. Özellikle nefes darlığı, yutma güçlüğü veya ses kısıklığı gibi belirtiler eşlik ediyorsa acil değerlendirme önem taşır. Bu tür durumlarda gecikmeden bir sağlık kuruluşuna başvurmanız önerilir.
