Aferez, kişinin vücudundan bir cihaz yardımıyla kanının alınarak bileşenlerinin (plazma, trombosit, lökosit, lipid, antikor vb.) ayrıştırılarak vücuttan uzaklaştırılması veya gerekli bileşenin toplanması işlemidir. Bu işlem sırasında kan, damar yoluyla cihazdan alınır; hedeflenen bileşen ayrıldıktan sonra kalan kan bileşenleri hastaya geri verilir.

Aferez, hastalık içeren hücreleri ve fazla bulunan hücrelerin vücutta uzaklaştırılması şeklinde tedavi edici ya da bağış amaçlı uygulanabilen bir yöntemdir. Nörolojik bazı hastalıklar yanında, kanserler ve çeşitli kan hastalıklarının tedavisinde ve kan bağışında trombosit ve plazma toplama işlemleri için de aferez işleminden yararlanılır.

Aferez Bağışı Nedir?

Aferez bağışı, sağlıklı gönüllülerden belirli kan bileşenlerinin (en sık trombosit veya plazma) toplanması işlemidir. Aferez bağışında tam kan bağışından farklı olarak, yalnızca ihtiyaç duyulan bileşen alınır; diğer kan bileşenleri bağışçıya geri verilir.

Aferez bağışı;

• Özellikle kanser tedavisi gören hastalar,
• Kemik iliği nakli yapılan bireyler,
• Yoğun bakım hastaları için kritik öneme sahip trombosit ve plazma ihtiyacının karşılanmasında önemli bir rol oynar.

Aferez Nasıl Uygulanır?

Aferez işlemi, bu konuda eğitimli sağlık personeli tarafından, özel aferez cihazları kullanılarak kanın dolaşımdan alınarak özel filtreleme sistemlerinden geçmesiyle gerçekleştirilir.

Genel uygulama süreci şu şekildedir:

1. Hastanın veya bağışçının uygunluğu hekim tarafından değerlendirilir.
2. İşlemden önce bağışçının veya hastanın kan değerleri kontrol edilir.
3. Kullanılacak cihaz ve yöntem hakkında hastaya bilgi verilir.
4. Bağışçının veya hastanın ilaç ya da alerji öyküsü sorgulanır.
5. Damar yolu açılır (tek veya çift kol).
6. Kan, damar yolu vasıtasıyla aferez cihazına alınır.
7. Hedeflenen bileşen ayrıştırılır.
8. Kalan kan bileşenleri kişiye geri verilir.

İşlem süresi uygulanan aferez türüne göre değişmekle birlikte genellikle 1,5–3 saat arasında sürer. Bu işlem sırasında hasta genellikle oturur pozisyonda olur ve işlem boyunca hasta veya bağışçı sürekli olarak izlenir.

Aferez Komplikasyonları Nelerdir?

Aferez genellikle güvenli bir işlem olsa da nadiren bazı komplikasyonlar görülebilir.

Olası komplikasyonlar şunlardır:

• Kan basıncında düşme
• Alerjik reaksiyonlar
• Baş dönmesi veya halsizlik
• Sıvı yüklenmesi ve ödem
• Kan pıhtılaşması veya kanama
• Enfeksiyon
• Uyuşma (kalsiyum seviyesindeki geçici değişikliklere bağlı)
• Nadiren damar yolu ile ilişkili sorunlar

Bu etkiler çoğu zaman geçicidir ve işlem sırasında sağlık ekibi tarafından yakından takip edilir. Gerekli durumlarda işlem sonlandırılabilir veya destekleyici önlemler alınabilir. Aferezin hangi durumlarda uygulanacağına, doktor tarafından yapılan değerlendirme sonucu karar verilir.

Aferez Hangi Hastalıklarda ve Durumlarda Uygulanır?

Aferez, çeşitli hastalıklarda tedavinin bir parçası olarak kullanılabilir. En sık uygulandığı durumlar şunlardır:

• Kemik iliği transplantasyonu için kök hücre toplamasında
• Nörolojik hastalıklar (örneğin miyastenia gravis)
• Hematolojik hastalıklar (lösemi gibi hastalıkların tedavisine yardımcı olarak)
• Otoimmün hastalıklar (örneğin sistemik lupus eritematozus)
• Bazı metabolik ve lipid bozukluklukları
• Zehirlenmeler ve ilaç düzeyi yüksekliği durumları
• Organ nakli öncesi veya sonrası özel klinik tablolar

Aferezin gerekliliği ve türü, hastalığın özelliklerine göre ilgili uzman hekim tarafından belirlenir.

Aferezin Faydaları Nelerdir?

Aferez, uygun hastalarda ve doğru endikasyonla uygulandığında:

• Kanda hastalığa neden olan zararlı bileşenlerin azaltılmasına,
• Tedaviye yanıtın desteklenmesine,
• Bazı durumlarda semptomların kontrol altına alınmasına yardımcı olabilir.
• Tek bir bağışçıdan fazla sayıda trombosit veya plazma toplanmasına izin verir. Böylece hastanın birden fazla bağışçının kanına maruz kalmasını en aza indirir.

Ancak aferez tek başına bir tedavi yöntemi olarak değil, çoğu zaman çok disiplinli bir tedavi yaklaşımının parçası olarak değerlendirilir.

Aferez Ünitesi Nedir?

Aferez ünitesi; aferez işlemlerinin, uygun teknik altyapı ve uzman sağlık personeli eşliğinde gerçekleştirildiği özel birimdir. Bu ünitelerde hem tedavi amaçlı aferez uygulamaları hem de aferez bağışları yapılabilir.

Güven Hastanesi Aferez Ünitesi

Güven Hastanesi Aferez Ünitesi, aferez uygulamalarının güncel tıbbi standartlar doğrultusunda gerçekleştirildiği, hasta güvenliği ve izlem süreçlerinin ön planda tutulduğu bir birimdir.

Ünitede;

• Uygun hasta seçimi,
• İşlem öncesi ve sonrası yakın takip,
• İlgili branş hekimleriyle koordinasyon

Esas alınarak kişiye özel değerlendirme yapılır. Aferez süreci, hastanın genel durumu ve tedavi planı doğrultusunda planlanır ve deneyimli sağlık ekibi tarafından yürütülür.