Anorektal Hastalıklar Nedir?
Anorektal hastalıklar, anüs ve rektum bölgesinde ortaya çıkan rahatsızlıkları tanımlayan genel bir terimdir. Bu bölgedeki hastalıklar çoğu zaman benzer belirtilerle kendini gösterebilir; ancak farklı nedenlere bağlı olarak gelişebilir. Hemoroid (basur), anal fissür (makatta çatlak) ve anal fistül gibi sorunlar anorektal bölgenin en sık görülen hastalıkları arasında yer alır.
Anorektal Hastalıkların Türleri
Hemoroid (Basur): Anüs çevresindeki toplardamarların genişlemesiyle oluşur. Dış (eksternal) ve iç (internal) hemoroid olmak üzere ikiye ayrılır. Dış hemoroidler anüs çevresinde hissedilen şişliklerdir ve ağrıya neden olabilir. İç hemoroidler ise anüsün içinde yer alır; genellikle ağrısızdır ancak kanama yapabilir.
Anal Fissür (Makatta Çatlak): Anüs çevresinde meydana gelen yırtılmalar anal fissür olarak adlandırılır. Şiddetli kabızlık ya da ishal sonrası oluşabilir. Dışkılama sırasında yoğun ağrı ve kanama ile kendini gösterebilir.
Anal Fistül: Bağırsak ile anüs çevresindeki deri arasında oluşan tünel benzeri yapılardır. Çoğunlukla anüs çevresindeki enfeksiyonlar sonucu gelişen apselerden sonra ortaya çıkar. İltihaplı veya kanlı akıntı anal fistülün en sık görülen belirtilerindendir.
Perianal Apse: Anüs çevresinde oluşan apseler ciddi ağrı ve şişliğe yol açar. Tedavi edilmediğinde anal fistüle dönüşebilir.
Anorektal Hastalıkların Belirtileri
Anorektal hastalıklar benzer belirtilerle kendini gösterse de her hastalığın altında yatan neden farklı olabilir. Hastalar genellikle anüs bölgesinde ağrı, kanama, kaşıntı ve dışkılama zorluğu gibi şikayetlerle doktora başvurur.
Ağrı, dışkılama sırasında ya da sonrasında ortaya çıkabilir. Özellikle anal fissür ve dış hemoroid vakalarında ağrı oldukça şiddetli olabilir. Kanama genellikle parlak kırmızı renktedir ve dışkılama ile birlikte veya sonrasında fark edilir.
Kaşıntı ve tahriş, hemoroid ve anal fissür gibi rahatsızlıklarda sık görülür ve günlük yaşam kalitesini düşürebilir. Anüs çevresinde ele gelen şişlikler çoğunlukla dış hemoroidleri düşündürür. İltihaplı ya da kanlı akıntı ise anal fistül veya perianal apseye işaret edebilir.
Anorektal Hastalıkların Tedavi Yöntemleri
Anorektal hastalıkların tedavisi, hastalığın türüne ve evresine göre değişir. Erken dönemlerde ilaç tedavisi ve yaşam tarzı düzenlemeleriyle iyileşme sağlanabilirken, ileri evrelerde girişimsel yöntemler veya cerrahi müdahale gerekebilir.
İlaç tedavisi: Hemoroid ve anal fissür gibi hastalıkların erken evrelerinde krem, fitil ve ağrı kesiciler kullanılabilir. Kabızlığı önleyici ilaçlar ve lifli beslenme tedavinin önemli bir parçasıdır.
Cerrahi müdahale: İleri evre hemoroid, anal fistül ve perianal apse vakalarında cerrahi tedavi gerekebilir. Lazer tedavisi ve skleroterapi gibi minimal invaziv yöntemler günümüzde sık kullanılan seçenekler arasındadır.
Yaşam tarzı değişiklikleri: Liften zengin beslenme, bol su tüketimi ve düzenli egzersiz kabızlığı önlemeye yardımcı olur. Tuvalet alışkanlıklarının düzenlenmesi de tedavi ve korunmada önemli rol oynar.
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?
İlaç, girişimsel yöntemler veya cerrahi gerektirebilen anorektal hastalıkların doğru şekilde teşhis edilebilmesi ve benzer şikayetlere yol açan diğer hastalıklardan ayırt edilebilmesi için uzman bir doktor tarafından muayene edilmesi önemlidir.
Hazırlayan: Uzm. Dr. Hakan Gökbayır
