Çocuklarda Besin Alerjileri Belirtileri Nelerdir?

GÜVEN SAĞLIK GRUBU

Paylaş:

Çocuklarda Besin Alerjileri Belirtileri Nelerdir?

Çocuklarda besin alerjisi, besin reddi, iştahsızlık, karın ağrısı, kusma, ishal ve kabızlık gibi bulgularla ortaya çıkabiliyor. Bazı besin alerjileri ise ciltte kızarıklık, yanma, kaşıntı oluşmasına neden olabiliyor.

Besin alerjilerinin fark edilmemesi ya da iyi tedavi edilmemesi durumunda ortaya çıkabilecek en önemli ve en tehlikeli durumun anaflaksi olduğu bildiriliyor. Uzmanlar, anaflaksinin şüpheli gıda alımından sonra, dakikalar hatta saniyeler içinde ortaya çıkan ve nefes alamama, tansiyon düşüklüğü, şok tablosuyla seyreden bir durum olduğunu aktarıyor.

Güven Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Bölümü’nden Uzm. Dr. Zehra Can, çocuklarda besin alerjileri hakkında bilgi verdi.

Çocuklarda Besin Alerjileri Belirtileri Nelerdir?

İçindekiler

Besin alerjisi nedir?

Günlük tükettiğimiz besinlerle ortaya çıkan her türlü istenmeyen tablo besin reaksiyonudur. Bu reaksiyonlar besin intoleransı ve besin alerjisi olarak iki grupta incelenir. Besin intoleransındaki reaksiyonlar besinlerle ya da besinle birlikte alınan diğer etmenlerin sonucunda oluşur. Genelde besinlerin farmakolojik özellikleri ya da toksik, metabolik etkilerine bağlı olabilir. Burada herhangi bir alerjik durum söz konusu değildir.

Besin alerjisi bağışıklık sistemimizin besinlere anormal bir yanıtı olarak ortaya çıkar. Bağışıklık sistemimiz besinlerdeki proteinleri tehdit olarak algılayıp bunlara karşı ‘Ig E tipi’ antikor üretir. Duyarlı kişi aynı besinle tekrar karşılaştığında besin, bu antikora bağlanır, histamin (vücudumuzda bağışıklık sistemi, sindirim ve merkez sinir sisteminin çalışmasında rol oynayan bir kimyasal madde) ve benzeri maddelerin salınımıyla klinik bulgular gelişir. Bazı besin alerjileri ise daha farklı bir mekanizma ve hücresel bağışıklığımızla ilgili olabilmektedir. Bu tür alerjilerde besin alındıktan sonra çok daha geç yanıt oluşur.

Besin alerjileri daha çok çocukluk döneminin bir sorunudur. Yenidoğan döneminden itibaren her yaşta görülebilir. Bazı besin alerjileri bir yaşından önce bulgu verirken bazıları daha geç çocukluk döneminde ortaya çıkabilir.

Çocuklarda besin alerjisinin tedavi edilmemesi hangi sorunlara yol açar?

Beslenme, çocuğun sağlıklı büyüme ve gelişmesi için en temel ihtiyacıdır. Besin alerjisi olan çocukta sağlıklı beslenme bozulacağından büyüme ve gelişimi olumsuz yönde etkilenebilir.

Besin alerjisi; 

  • Besin reddi,
  • İştahsızlık,
  • Karın ağrısı,
  • Kusma,
  • İshal,
  • Kabızlığa neden olabilir.

Çocuk, bu nedenlerden dolayı kilo alamaz, büyüme ve gelişme geriliği ortaya çıkar.

Bazı besin alerjileri ise cilt bulgularıyla kendini gösterir. Atopik dermatit (egzama) yani ciltte kuruluk, kızarıklık, kaşıntı ve yaralar görülür. Bu cilt bulguları bazen o kadar rahatsız edici olur ki çocuğun günlük aktivitesini, okul hayatını, sosyal hayatını olumsuz etkiler, çocuğun hayat kalitesini düşürür. Ayrıca cilt bütünlüğünün bozulması nedeniyle açılan kaşıntılı ve açık yaralardan mikroorganizmaların içeriye girerek enfeksiyona sebep olması kolaylaşır.

Besin alerjileri fark edilmediğinde ya da iyi tedavi edilmediğinde ortaya çıkabilecek en önemli ve en tehlikeli tablo ise anaflaksi tablosudur. Anafilaksi; şüpheli gıda alımından sonra, dakikalar hatta saniyeler içinde ortaya çıkan mide bağırsak ve cilt bulgularının yanı sıra nefes alamama, tansiyon düşüklüğü, şok tablosuyla seyreden hayatı tehdit eden bir durumdur.

Besin alerjisinin saptanması, doğru tanı konması ve şüpheli gıdanın diyetten çıkarılmasıyla bu klinik tabloların tedavisi mümkündür.

Besin alerjilerinin belirtileri nelerdir?

Çocukların cildinde kaşıntı, yanma, kızarıklık; bebeklerde yanaklarda, daha büyük çocuklarda ise kıvrım yerlerinde (kol dirsek iç kısım, diz arka çukurları, bilekler) kaşıntılı yaralar yani egzama, ürtiker (kurdeşen), dudak ve göz kapaklarında şişlik (anjiyoödem) yapabilir.

Gözlerde; besin alerjisine bağlı sulanma, kaşıntı, kızarıklık ve göz kapaklarında şişlik oluşabilir.

Solunum yollarında; bunun akıntısı, burun tıkanıklığı, burun kaşıntısı, hapşırma, boğaz ağrısı, boğazda kaşıntı ve kuruluk; damakta kaşıntı, geniz akıntısı, kuru öksürük, nefes darlığı, hırıltı, hışıltı, göğüste sıkışma meydana gelebilir.

Sindirim sisteminde; bulantı, kusma, yutma güçlüğü, karın ağrısı, kramplar, kanlı ya da mukuslu dışkılama, beslenme reddi görülebilir.

Dolaşım sisteminde; çarpıntı, düzensiz nabız, kızarma, morarma, tansiyon düşüklüğü, baş dönmesi ve bayılma görülebilir.

Çocuklarda hangi besinler alerjiye neden olabilir?

Çocuklarda en sık besin alerjisi gözlenen besinler şunlardır:

  • İnek sütü
  • Yumurta
  • Balık
  • Yer fıstığı
  • Kuru yemişler (ceviz, fındık, antepfıstığı, kaju…)
  • Kabuklu deniz ürünleri
  • Soya
  • Buğday
  • Bakliyatlar (mercimek)
  • Susam
  • Et

Yumurta akı, inek sütü, soya, buğday, mercimek alerjileri genelde bir yaşından önce bulgu verir.

Et ve kuruyemişlere bağlı alerjiler ise daha geç çocukluk döneminde ortaya çıkabilmektedir. Ayrıca bunların dışında tüketilen her besin nedeniyle alerji gelişebileceği de unutulmamalıdır.

Çocuklarda besin alerjisinin tanısı nasıl konur? Hangi testler yapılır?

Besin alerjisi tanısı koyabilmek için çocuğun şüpheli gıda ile her karşılaşmasından sonra mutlaka ortaya bulguların çıkması gerekir. Çok dikkatli takip edilip, kesin besin alerjisi tanısı konulmadan gereksiz gıda kısıtlaması yapılmamalıdır. Gereksiz gıda kısıtlaması çocukların büyüme ve gelişmesini olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle doktor ve aile iş birliği çok önemlidir.

Tüketilen besinin miktarı, içeriği, bulguların ortaya çıkış ve kayboluş süreleri, daha önce benzer bulguların olup olmaması ve nasıl düzeldiği, semptomların ayrıntılarının bilinmesi çok önemlidir. Tüketilen besinlerle ilgili besin günlüğü tutulması da çok yardımcı olur.

Besin alerjisi tanısı; şüpheli gıda ile deri testi yapılması ve kanda spesifik Ig E bakılmasıyla konur. Deri testleri çocuk alerji uzmanları tarafından her yaşta güvenle yapılabilmektedir. Bu testlerle saptanan alerjik gıda, hastanın diyetinden çıkarılır ve bulguların kısmi ya da tam düzelmesi izlenir. Yaklaşık üç hafta kadar sonra doktor gözetiminde ve takibinde şüpheli gıda, az miktarlarda tekrar çocuğa verilerek belirtilerin çıkıp çıkmayacağı takip edilir. Ig E dışı besin alerjilerinde tanı koymak daha zordur. Bu durumda endoskopi ve ince bağırsak biyopsisi gerekir.

Çocuklarda besin alerjisi nasıl tedavi edilir?

Çocuklarda besin alerjilerinin çoğu zamanla kısmi ya da tam olarak düzelir. Özellikle inek sütü, yumurta, soya, buğday alerjileri genellikle 2-3 yaşına kadar düzelir, bazen beş yaşını bulabilir. Fakat Kuru yemiş, balık ve kabuklu deniz ürünü alerjileri hiç düzelmeyebilir. Bazı alerjiler de ergenlikte kaybolabilmektedir. Çok az miktarda besin tüketilmesiyle bile reaksiyon gelişebileceğinden şüpheli besinin diyetten tamamen çıkarılması gerekir. Eğer diyetten çıkarılan besin çok önemli bir gıda ise ona göre diyetin düzenlenmesi gerekir.

Hafif reaksiyonlar, ağızdan alınan antihistaminikler ve bazen de steroid ile tedavi edilir. Bazen ciddi besin alerjisi olan çocuklarda anafilaksi gelişebilir. Anafilaksi öyküsü olan ve yüksek riskli besin alerjili hastalara, adrenalin oto enjektör verilmeli ve aileye kullanımı öğretilmelidir. Anafilaksi ani başlayan acil bir durumdur. Bu nedenle hasta ve ebeveynler adrenalin oto enjektörünü mutlaka yanlarında taşımalıdırlar.

Emziren annelerin de bebekte alerji yapan besini içeren gıdaları tüketmemeleri gerekir. Fakat özellikle inek sütü protein alerjisinde süt ve süt ürünleri kesildiğinde annenin kalsiyumsuz kalmaması için gereken kalsiyum takviyesi de yapılmalıdır.

İnek sütü alerjisi olan bebeklerde hayatın ilk altı ayında anne sütü tek başına yeterlidir ve anneye süt ve süt ürünleri eliminasyonu uygulanır. Anne sütü yetmiyorsa inek sütü alerjeni içermeyen mamalar kullanılmalıdır.

Besin alerjisi olan çocuk, okulda arkadaşlarının yiyeceklerini paylaşmamalıdır.

Hasta ve ailesi, besin alerjenleri, bu besinlerden kaçınma konusunda eğitilmelidir. Alışveriş yaparken besin etiketleri ve içerikleri dikkatle okunmalıdır. Restoranlarda yenen yemeklerde de gizli besin alerjenleri olabileceği unutulmamalı, yiyecek içerikleri hakkında bilgi alınmalıdır.

İnek sütü alerjisi olan çocuklar süt, süt kaymağı, bebek maması (anti-alerjik mamalar dışında), diğer hayvanların sütleri (keçi dahil), tereyağı, margarin, yoğurt, puding, krema, sütlü tatlılar, peynir, krem peynir, peynir altı suyu tüketmekten kaçınmalıdır.

Yumurta alerjisi olan çocuklar, yumurta ve yumurta ile yapılan yiyecekler, mayonez, bebe bisküvisi, bazı makarnalar, pastalar, şekerler, çikolatalar, ticari gıdalara eklenen lesitin ve lezzet vericilerden kaçınmalılar.

Sağlık Rehberi

Sağlık rehberimizden içerikler görüntüleyin.

Haber Bültenimize üye olun.

Periyodik olarak haber bültenimizi size ulaştıralım.

...

Nesilden nesile hayat bize GÜVEN diyor.


Güven Hastanesi hizmet standartları ile JCI tarafından akredite edilmiştir. JCI şikayet bildirimlerinizi buraya tıklayarak yapabilirsiniz.

Kişisel verilerin korunması ve işlenmesi politikalarına ilişkin aydınlatma metnimize buradan kişisel veri işleme envanteri ve kişisel verilerin korunması politikamıza ise buradan ulaşabilirsiniz.