Günlük hayatta çoğu kişinin “morarma” olarak tanımladığı durum, tıbbi adıyla ekimoz olarak bilinir. Küçük bir çarpma sonrası ciltte oluşan morluklar genellikle zararsız gibi görünse de, bazı durumlarda altta yatan farklı sağlık sorunlarının da habercisi olabilir. Bu nedenle ekimozun ne olduğunu, nasıl oluştuğunu ve hangi durumlarda dikkat edilmesi gerektiğini bilmek oldukça önemlidir.
Güven Hastanesi Dermatoloji Bölümü’nden Doç. Dr. Alev Eken, ekimozun oluşum mekanizmasından belirtilerine, risk faktörlerinden tedavi yöntemlerine kadar merak edilen tüm detayları ele aldı.
Ekimoz Nedir?
Ekimoz, kılcal damarların zedelenmesiyle kanın cilt altına sızması sonucu oluşan mor renkli lekelerdir. Halk arasında “morarma” olarak bilinir; tıbbi adı ecchymosistir. Genellikle çarpma, düşme veya darbe gibi travmalar sonrası ortaya çıkar. Ciltte açık yara olmaz; ancak deri altında biriken kan nedeniyle mor, mavi, kırmızımsı ya da zamanla sarı-yeşil tonlara dönen renk değişiklikleri görülür.
Ekimozun Temel Özellikleri
- Cilt altında yaygın morluk şeklindedir
- Üzerine basmakla rengi solmaz
- Ağrı veya hassasiyet eşlik edebilir
- Zamanla renk değiştirerek iyileşir
Ekimoz çoğu zaman basit travmalara bağlıdır; ancak darbe olmadan gelişen, sık tekrarlayan veya yaygın görülen morluklar; kan sulandırıcı ilaç kullanımı, kanama bozuklukları, vitamin eksiklikleri ya da bazı sistemik hastalıklarla ilişkili olabilir. Bu tür durumlarda tıbbi değerlendirme önerilir.
Ekimoz Neden Oluşur?
Ekimoz, cilt altındaki kılcal damarların hasar görmesi ve kanın çevre dokulara sızması sonucu oluşur. Bu damar hasarı farklı nedenlerle ortaya çıkabilir:
1. Travmaya Bağlı Nedenler
- Çarpma, düşme, darbe
- Spor yaralanmaları
- Sıkı masaj veya basınç
En yaygın neden travmadır ve genellikle zararsızdır.
2. İlaç Kullanımı
- Kan sulandırıcılar (antikoagülanlar)
- Aspirin ve benzeri kanın pıhtılaşmasını etkileyen ilaçlar
- Kortikosteroidler
Bu ilaçlar damar bütünlüğünü veya pıhtılaşma mekanizmasını etkileyerek morarmayı kolaylaştırabilir.
3. Kanama ve Pıhtılaşma Bozuklukları
- Trombosit düşüklüğü
- Pıhtılaşma faktörü eksiklikleri
- Bazı genetik kanama hastalıkları
Bu durumlarda küçük darbeler bile belirgin ekimoza yol açabilir.
4. Vitamin Eksiklikleri
- C vitamini eksikliği
- K vitamini eksikliği
Damar duvarının zayıflaması veya pıhtılaşma sorunları morarma riskini artırır.
5. Yaşlanma ve Cilt Yapısı
İleri yaşta cilt incelir ve damarlar daha hassas hale gelir. Bu nedenle yaşlı bireylerde daha kolay ekimoz gelişebilir.
Ekimozun Belirtileri Nelerdir?
Ekimozun en belirgin belirtisi ciltte oluşan morarma olup, bu renk değişikliği başlangıçta mor, mavi veya kırmızımsı tonlarda görülürken iyileşme sürecinde sarı ve yeşil renge dönüşebilir. Morluk bulunan bölgede hassasiyet, hafif ağrı ve zaman zaman şişlik eşlik edebilir; ayrıca ekimoz üzerine basıldığında rengi solmaz. Çoğu ekimoz 1–3 hafta içinde kendiliğinden iyileşir. Ancak darbe olmadan ortaya çıkan, sık tekrarlayan, geniş alanlara yayılan ya da diş eti ve burun kanaması gibi başka kanama belirtileriyle birlikte görülen morluklar mutlaka tıbbi değerlendirme gerektirir.
Ekimoz Nasıl Tedavi Edilir?
Ekimoz tedavisi, morluğun oluşma nedenine bağlı olarak değişir. Travmaya bağlı basit ekimozlar genellikle özel bir tedavi gerektirmez ve 1–3 hafta içinde kendiliğinden iyileşir. İlk 24–48 saat içinde uygulanan soğuk kompres, damar içi kanamanın artmasını azaltarak morluğun büyümesini sınırlandırabilir. Etkilenen bölgenin mümkünse yukarıda tutulması (elevasyon) ve dinlendirilmesi de iyileşmeyi destekler.
Ağrı varsa, doktor önerisiyle uygun ağrı kesiciler kullanılabilir; ancak kan sulandırıcı etkisi olan ilaçlar dikkatle değerlendirilmelidir. Travma sonrası gelişen ekimozlarda genellikle ek bir müdahale gerekmez.
Buna karşın, ekimoz sık tekrarlıyorsa, darbe olmadan ortaya çıkıyorsa veya başka kanama belirtileri eşlik ediyorsa altta yatan neden araştırılmalıdır. Bu durumda kan testleri yapılabilir, kullanılan ilaçlar gözden geçirilebilir ve gerekiyorsa ilgili tedavi planlanır. Vitamin eksikliği saptanırsa destek tedavisi uygulanır; pıhtılaşma bozukluğu varsa buna yönelik özel tedaviler düzenlenir.
