Multiple myeloma, kemik iliğinde gelişen ve bağışıklık sisteminin önemli bir parçası olan plazma hücrelerini etkileyen bir kan hastalığıdır. Günümüzde tanı ve tedavi yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde hastalığın yönetiminde önemli ilerlemeler sağlanmış olsa da, erken farkındalık ve düzenli sağlık kontrolleri hâlâ büyük önem taşımaktadır.
Özellikle uzun süren kemik ağrıları, açıklanamayan halsizlik veya kan değerlerindeki değişiklikler gibi bulguların dikkate alınması, hematolojik hastalıkların erken tanınmasına katkı sağlayabilir.
Güven Hastanesi Hematoloji Bölümü’nden Prof. Dr. Ali Uğur Ural, multiple myelomanın ne olduğunu, nedenlerini, risk faktörlerini, belirtilerini, tanı yöntemleri ile güncel tedavi yaklaşımlarını anlattı.
Multiple Myeloma Nedir?
Multiple myeloma, kemik iliğinde bulunan ve bağışıklık sisteminin önemli bir parçası olan plazma hücrelerinden kaynaklanan bir kan hastalığıdır. Normal koşullarda bu hücreler, vücudu enfeksiyonlara karşı koruyan antikorları üretir. Ancak kontrolsüz şekilde çoğalmaya başladıklarında kemik iliğinde sağlıklı kan hücrelerinin üretimini baskılayabilir ve salgıladıkları bazı maddeler nedeniyle kemik yapısında zayıflamaya neden olabilir.
Bu süreç; kansızlık, bağışıklık sisteminde zayıflama, kemik hasarı ve bazı durumlarda böbrek fonksiyonlarında bozulma gibi sonuçlara yol açabilir. Multiple myeloma genellikle yavaş seyirli olabilir ve bazı bireylerde uzun süre belirgin bulgu vermeden ilerleyebilir.
Multiple Myeloma Nedenleri Nelerdir?
Multiple myelomanın kesin nedeni günümüzde tam olarak bilinmemektedir. Hastalık, plazma hücrelerinde meydana gelen genetik değişiklikler sonucu gelişir. Bu değişiklikler hücrelerin kontrolsüz çoğalmasına ve normal bağışıklık işlevlerinin bozulmasına neden olabilir.
Tek bir nedene bağlı geliştiği söylenememekle birlikte; çevresel faktörler, genetik yatkınlık ve yaşlanma süreci gibi etkenlerin birlikte rol oynayabileceği düşünülmektedir.
Multiple Myeloma Risk Faktörleri
- İleri yaş (özellikle 50 yaş üzeri bireylerde daha sık görülür)
- Ailede benzer kan hastalıklarının bulunması
- Erkek cinsiyet
- Bazı çevresel veya mesleki maruziyetler
- Monoklonal gammopati (MGUS) gibi öncül plazma hücre hastalıklarının varlığı
Bu risk faktörlerinin bulunması mutlaka hastalık gelişeceği anlamına gelmez; ancak düzenli sağlık kontrolleri açısından önem taşır.
Multiple Myeloma Belirtileri Nelerdir?
- Uzun süren veya açıklanamayan kemik ağrıları
- Halsizlik ve yorgunluk hissi
- Kansızlık (anemi)
- Sık enfeksiyon geçirme
- Böbrek fonksiyonlarında bozulma
- Nedensiz kemik kırıkları
- Sık idrara çıkma ve kabızlık
Bu belirtiler başka sağlık sorunlarında da görülebileceğinden kesin tanı için hematolojik değerlendirme gereklidir.
Multiple Myeloma Tanı Yöntemleri Nelerdir?
- Kan testleri ve özel protein analizleri
- İdrar tetkikleri
- Kemik iliği biyopsisi ve incelemeleri
- Radyolojik görüntüleme yöntemleri (MR, BT veya PET-BT gibi)
Bu değerlendirmeler hastalığın varlığını, yaygınlığını ve tedavi planını belirlemede önemli rol oynar.
Multiple Myeloma Tedavi Yöntemleri Nelerdir?
- Hedefe yönelik ilaç tedavileri
- İmmünoterapi yaklaşımları
- Akıllı moleküller ve modern kemoterapi seçenekleri
- Uygun hastalarda kök hücre nakli
Tedavinin amacı yalnızca hastalığı kontrol altına almak değil; aynı zamanda yaşam kalitesini koruyarak uzun süreli hastalık yönetimini sağlamaktır.
Erken Tanı ve Takibin Önemi
Multiple myelomada erken tanı, tedavi başarısını etkileyen önemli faktörlerden biridir. Özellikle uzun süren kemik ağrısı, açıklanamayan halsizlik veya kan değerlerinde değişiklik gibi bulgular varsa bir hematoloji uzmanına başvurmak önem taşır.
Düzenli takip ve uygun tedavi planlaması ile hastalık kontrol altında tutulabilir ve yaşam kalitesi desteklenebilir.
Hazırlayan: Prof. Dr. Ali Uğur Ural
